شرکت ملی صنایع مس ایران

تاریخچه مس در جهان و ایران

مس جز معدود فلزاتی است که به صورت آزاد در طبیعت یافت می شود و دارای رنگ سرخ روشن و قابلیت چکش خواری خوب است. این ویژگی، انسان عصر نوسنگی را به استفاده از این فلز و جانشینی آن به جای سنگ، ترغیب کرد. اگرچه تاریخ و محل دقیق اولین استفاده انسان از مس، به روشنی مشخص نیست، ولی بیشتر کارشناسان آن را به 8 هزار سال پیش از میلاد مسیح در آسیای غربی و به ساکنان بین النهرین محل سکونت نخستین تمدن های بشری نسبت می دهند. اشیاء مسی و آلیاژهای به دست آمده از نقاط مختلف ایران و همچنین آثار کوره های قدیمی و ابتدایی ذوب مس، از آشنایی ایرانیان قدیم به صنعت استخراج و ذوب حکایت دارد. قدیمی ترین اشیاء کشف شده مسی در ایران به هزاره پنجم قبل از میلاد مسیح باز می گردد. تپه داغه، تپه سیلک و تل ابلیس، از قدیمی ترین مناطقی هستند که ایرانیان برای نخسیتین بار در آنها از فلز مس استفاده کردند. اکتشافات باستان شناسی نشان می دهد که در ایران، از هزاره پنجم پیش از میلاد، استفاده از معادن رونق نسبی داشته است. اشیای مفرغی، زری و سیمی به دست آمده از هزاره های بعد، گویای پیشرفت بهره برداری از معادن و صنعت ذوب فلزات در ایران است. بعد از ظهور اسلام، خصوصاً در دوران سلجوقیان (قرن ششم هجری) و صفویان (قرن یازدهم هجری)، بهره برداری از معادن و صنعت ذوب فلزات در ایران بسیار شکوفا بوده است.

تاریخچه شرکت ملی صنایع مس ایران:

در سالهای 1276 تا 1285 هجری شمسی یک کارشناس آلمانی به نام (A.F.Stahl)، در جریان احداث خط تلگراف منطقه سیرجان به رفسنجان، از سرچشمه می گذرد. او در یادداشت های خود اشاراتی به وجود معدن مس سرچشمه می کند. بعدها در سالهای 1319 تا 1321، (GeorgeLadam) نیز وجود معدن مس سرچشمه را در گزارش های خود تائید می کند. در سال 1328 معدن مس سرچشمه به ثبت می رسد ولی تا سال 1346 عملاً هیچگونه اقدام فنی در ارتباط با اکتشاف معدن صورت نمی گیرد.

در سال 1346 «شرکت سهامی صنایع مس کرمان» (K.C.I) تاسیس می شود و در آذر ماه 1350 شورای اقتصاد وقت، معدن مس سرچشمه را ملی اعلام می کند و در همین سال قانون تشکیل شرکت سهامی معدن مس سرچشمه به تصویب می رسد. در سال 1351 قراردادی بین شرکت سهامی معادن مس سرچشمه و آناکاندا منعقد می گردد. در سال 1352 قرارداد پارسونز جوردن بعنوان پیمانکار ساخت کارخانجات مجتمع مس سرچشمه امضا می شود. و در بیستم تیر ماه 1355 در پی تصویب قانون تاسیس شرکت ملی صنایع مس ایران، شرکت سهامی معادن مس سرچشمه به شرکت ملی صنایع مس ایران تغییر نام می دهد که بر طبق آن کلیه فعالیت های معادن مس کشور اعم از اکتشافات، استخراج، بهره برداری، تولید محصولات پرعیار مس، ذوب، پالایش و صنایع جنبی و نیز تولید محصولات فرعی مس و همچنین توزیع، فروش داخلی و صادرات مس از اهم وظایف قانونی شرکت ملی صنایع مس ایران به شمار می رود.

عملیات اجرائی ساخت و نصب تجهیزات در سرچشمه در سال 1352 شروع و تا پاییز 1357 بیش از 95 درصد از عملیات اجرائی نصب دستگاه ها به اتمام رسید. مابقی اقدامات و راه اندازی مجموعه پس از پیروزی انقلاب انجام گردید. در 3 خرداد 1360 کارخانه ذوب مس سرچشمه با دست توانمند متخصصان ایرانی در مدار تولید قرار گرفت.

تاريخ تأسيس شركت: 7/6/1351 شماره ثبت: 15957

شماره و تاريخ پروانه بهره برداري: 14/12/1379 تاريخ بهره برداري: سال1362

شماره پروانه: 1020105 محل ثبت : اداره ثبت شركتها و موسسات غير تجاري تهران

شناسه ملي: 10100582059 كد اقتصادي: 411148383535

شرکت ملی صنایع مس ایران بزرگترین تولید کننده مس ایران و خاورمیانه است که واحدهای فعال آن شامل مجتمع مس سرچشمه، مجتمع مس شهربابک، مجتمع مس سونگون و معدن مس چهل کوره است.

مس سرچشمه

مس سرچشمه در160 کیلومتری جنوب غرب کرمان و 65 کیلومتری جنوب رفسنجان قرار دارد. خط تولید این حوزه شامل معدن و کارخانه‌های تغلیظ، مولیبدن، ذوب، پالایشگاه، ریخته گری‌ها و لیچینگ می‌باشد.

مس ميدوك

مس میدوك در فاصله 42 کیلومتری شمال شرق شهربابک و 132 کیلومتری معدن مس سرچشمه، در استان کرمان واقع شده است. خط تولید این حوزه شامل معدن و کارخانه‌های تغلیظ و لیچینگ می‌باشد.

مس خاتون آباد

کارخانه ذوب و پالایشگاه مس خاتون آباد در30 کیلومترى شهرستان شهربابک و 80 کیلومترى مس میدوك و در فاصله 200 کیلومترى غرب استان کرمان قرار دارد. دراین حوزه علاوه برکارخانه‌های ذوب و پالایشگاه، کارخانه تولید اکسید مولیبدن با نام فرو مولیبدن نیز وجود دارد.

مس درآلو

مس درآلو در استان کرمان در 120 کیلومتری جنوب غربی کرمان درشهرستان رابر در یک ناحیه صعب‌العبورکوهستانی واقع شده است. خط تولید این حوزه شامل معدن و کارخانه تغلیظ می‌باشد.

مس سونگون

مس سونگون در استان آذربایجان شرقی در130 کیلومتری شمال تبریز و 30 کیلومتری شهرستان ورزقان در یک ناحیه کوهستانی واقع شده است. خط تولید این حوزه شامل معدن و کارخانه‌های تغلیظ و مولیبدن می‌باشد.

تولیدات شرکت ملی صنایع مس ایران

محصولات اصلی و جانبی شرکت ملی صنایع مس ایران به شرح ذیل است:

ردیف		نام محصول
1	محصولات اصلی	مس کاتدی
2	محصولات اصلی	مفتول
3	محصولات جانبی	کنسانتره مولیبدن
4		اکسید مولیبدن
5		کنسانتره فلزات گرانبها
6		اسید سولفوریک

همچنین محصولات مس کاتدی و مفتول با استانداردهای زیر به بازار عرضه می گردد:

نام محصول	استاندارد
مس کاتدی	ASTM B115
مفتول	ASTM B49

پروسه توليد محصولات اصلي

كارخانه تغليظ (توليد كنسانتره مس – موليبدن)

کارخانه تغلیظ به منظور تبدیل سنگ سولفوری برداشتی از معادن مس به کنسانتره مس و تأمین خوراك کارخانجات ذوب احداث شده است. این کارخانه شامل واحدهای انتقال مواد، خردایش و طبقه بندی مواد، فلوتاسیون، آبگیری و خشک کن، سیستم تهیه و توزیع شیرآهک و مواد شیمیایی، آبگیری و آب‌های برگشتی است. خوراك این کارخانه توسط نوار نقاله به انباره‌ای درشت و نرمه و سپس به واحد خردایش منتقل می‌شود. پس از خردایش مواد به اندازه مناسب، از طریق سر ریز هیدرو سیکلون به سلول‌های فلوتاسیون رافر و کنسانتره حاصل از این مرحله پس از خردایش مجدد از طریق هیدروسیکلون به کلینر انتقال می‌یابد. کنسانتره حاصل از این مرحله به سلول‌های ستونی منتقل می‌شود و باطله به سمت سلول‌های اسکاونجر و سپس به خط انتقال باطله هدایت می‌شود. محصول تولیدی کارخانه تغلیظ با عنوان کنسانتره مس – مولیبدن به تیکنرهای مس – مولیبدن و سپس به کارخانه مولیبدن منتقل می‌شود.

كارخانه موليبدن (توليد كنسانتره موليبدن)

کنسانتره مس – مولیبدن پس از آبگیری در تیکنرهای مس – مولیبدن، وارد مدار کارخانه مولیبدن می‌شود. در این مرحله، پس از فلوتاسیون و آسیای مجدد، کانی مولیبدنیت از کانی‌های مس جدا شده و بصورت کنسانتره مولیبدنیت پس از خشک شدن، در بشکه‌های مخصوص بسته بندی می‌شود.

كارخانه ذوب (توليد آند)

محصول کارخانه‌های تغلیظ به عنوان خوراك اصلی کارخانجات ذوب پس از اختلاط با کمک ذوب مناسب وارد کوره‌های انعکاسی می‌شود. سپس مات حاصل از این مرحله برای خالص سازی بیشتر به بخش کنورتر انتقال می‌یابد. پس از انجام عملیات تبدیل در این واحد، مس بلیستر به منظور تصفیه حرارتی به کوره‌های آندی فرستاده می‌شود و نهایتاً محصول کارخانه ذوب بصورت آند، ریخته‌گری می‌شود. وزن تقریبی هر آند حدود 345 کیلوگرم با عیار مس 65/99 درصد است. تجهیزات و قسمت‌های اصلی کارخانه ذوب عبارت اند از: انبار کنسانتره، بخش اختلاط و انتقال مواد، درایر، کوره فلش، الکتروفیلترها، کوره مبدل، واحد تولید اسید، بویلرهای بازیافت حرارتی، کوره‌های آند و چرخ‌های ریخته‌گری.

كارخانه پالايشگاه (توليد كاتد)

در کارخانه پالایشگاه، آند ارساالی از ذوب تحت عملیات پالایش الکترولیتی به دو روش Starting sheet (کاتد اولیه مسی) و روش کاتد دائمی Stainless Steel قرار گرفته و کاتد مسی با خلوص 99/99 درصد مطابق با استاندارد ASTM-B115 به عنوان محصول نهایی تولید می‌شود. پالایشگاه شامل سالن الکترولیز و تجهیزات مربوطه، واحد تصفیه آب و تولید بخار و واحد تصفیه و آماده سازی لجن آندی می‌باشد. بخشی از کاتد تولیدی در بازارهای داخلی و خارجی به فروش می‌رسد و بخش دیگر در واحد ریخته‌گری جهت تولید مفتول مورد مصرف قرار می‌گیرد.

كارخانه ريخته‌گري (توليد مفتول)

مفتول 8 میلیمتری با هدف تأمین بخشی از نیاز بازار داخل کشور و همچنین سودآوری بیشتر برای شرکت در کارخانه ریخته‌گری پیوسته تولید می‌شود. این واحد با دریافت مقداری از کاتد تولیدی پالایشگاه و تبدیل آن به روش Contirod و مطابق با استاندارد ASTM-B49 مفتول مسی 8 میلیمتری را در قالب کویل 5 تنی تولید می‌کند. تجهیزات اصلی ریخته‌گری پیوسته عبارتند از: کوره عمودی آسارکو، کوره نگه دارنده، ماشین ریخته‌گری هزلت، خط نورد، اکسید زدایی و کویلینگ. کاتد مسی پس از شارژ در کوره آسارکو بصورت مذاب وارد کوره نگه‌دارنده می‌شود. خروجی کوره نگه‌دارنده وارد ماشین هزلت شده و پس از عبور از خط نورد گرم تبدیل به مفتول 8 میلی متری می‌شود. سپس وارد مرحله اکسید زدایی شده و نهایتاً به شکل کویل 5 تنی بسته بندی می‌شود.

كارخانه ليچينگ (توليد كاتد)

روش انحلال توده‌ای، یکی از روش‌های هیدرومتالوژیک است که برای استحصال مس از کانسنگ‌های اکسیدی و کربناتی معدن بکار می‌رود. در این روش پس از انباشت ماده معدنی (کانسنگ‌های اکسیدی) درمحل هیپها، این مواد را تحت پاشش یک محلول اسیدی (رافینیت) قرار می‌دهند تا مس موجود در توده بصورت سولفات مس محلول درآید. سپس محلول خروجی از هیپ به واحد استخراج با حلال(SX) ارسال می‌شود. در این واحد مس بصورت انتخابی از PLS استخراج شده و به یک محلول اسیدی دیگر Strong که الکترولیت واحد احیای الکتریکی(EW) را تشکیل می‌دهد، پس داده می‌شود. در این واحد مس کاتدی و با خلوص 99/99 درصد و مطابق با استاندارد ASTM-B115 تولید می‌شود.

كارخانه اسيد سولفوريک (توليد اسيد سولفوريک)

به منظور جلوگیری از انتشار آلاینده‌های صنعتی، دو کارخانه اسید سولفوریک با ظرفیت های 300 و 610 هزار تن در مجتمع سرچشمه و یک کارخانه اسید سولفوریک با ظرفیت 600 هزار تن در خاتون آباد، (در جوار کارخانه‌های ذوب) احداث شده است. گازهای خروجی کارخانه ذوب که شامل حداقل 2/2 درصد دی اکسید گوگرد (SO2) و مقداری ناخالصی دیگر است، به کاخانه اسید سولفوریک هدایت می‌شود. در این کارخانه، با استفاده از فرآیندهای پالایش و خشک کردن، SO2 موجود در گاز گرفته شده و اسید سولفوریک تولید شده با غلظت 93 تا 98 درصد، به مخازن ذخیره اسید جهت انتقال و فروش ارسال می‌شود.

ماموریت شرکت ملی صنایع مس ایران

ماموریت شرکت ملی صنایع مس ایران، اکتشاف، استخراج منابع معدنی مس و عناصر همراه آن، تبدیل آنها به محصولات با ارزش افزوده بالا و خلق مزیت پایدار برای ذینفعان. شرکت ملی صنایع مس ایران با انجام فعالیت های زیر ماموریت خود را محقق می سازد:

اکتشاف، استخراج و فرآوری مواد معدنی
تولید محصولات با کیفیت و ارزش افزوده بالا
بازاریابی و بازرگانی محصولات، مواد و قطعات
درآمد زایی و سودآوری از فروش محصولات مختلف
توسعه پایدار و متناسب با ذخایر اکتشافی
آموزش، پژوهش و ارتقاء فناوری
ارائه خدمات فنی-مهندسی و عرضه فناوری
صیانت از معادن و حفاظت از محیط زیست

شركت از منظر بورس اوراق بهادار

شرکت در تاریخ 19/07/1385 در بورس اوراق بهادار تهران در گروه فلزات اساسی با نماد “فملی” درج شده و سهام آن برای اولین بار در تاریخ 15/11/1385 مورد معامله قرار گرفته است.

سرمايه و تركيب سهامداران

سرمایه شرکت در بدو تأسیس مبلغ 1،000 میلیون ریال (شامل تعداد 1،000 سهــــــم، به ارزش اسمی هر سهم 1،000،000 ریال) بوده که طی چند مرحله، به مبلغ 1,050,000 میلیارد ریال (شامل000/000/000/050/1 سهم، به ارزش اسمی هر سهم 1،000 ریال) افزایش یافته است. ارزش روز شرکت در تابلوی بورس اوراق بهادار تهران بیش از 15,886,500 میلیارد ریال می باشد. با توجه به استراتژیک بودن محصول تولیدی شرکت ملی صنایع ملی مس ایران برای کشور، آینده محصول تولید و عملکرد بسیار خوب شرکت در صنعت، شرکت تدبیر فردای نیک اقدام به سرمایه گذاری در سهام شرکت ملی صنایع مس ایران با نماد فملی نموده است.

اهم برنامه هاي آتی شركت

1- توليد

استخراج مجموع ماده معدني و باطله به ميزان 368 ميليون تن شامل عملیات معدن کاری در معادن رو‌باز و زیرزمینی جهت تأمین خوراك کارخانه‌های فرآوری
توليد يک ميليون و 460 هزار تن كنسانتره مس
دستیابی به ظرفیت اسمی و بهینه سازی عملکرد کارخانه‌های تغلیظ با هدف افزایش بهره وری
توليد 295 هزار تن مس تصفيه شده (كاتدي)
تحقق تولید برنامه ریزی شده در کارخانه‌های ذوب و پالایش، هم‌راستا با نیاز بازار و اهداف صادراتی
توليد 323 هزار تن مس محتواي معدني به عنوان شاخص کلیدی عملکرد استخراج و تولید شرکت

2- فروش

تحقق برنامه ابلاغي فروش و خريد محصولات
اجرای دقیق برنامه‌های مصوب فروش و خرید با هدف پایداری زنجیره تأمین و تولید
مديريت بهينه بازار و حفظ و ارتقاء بازارهاي هدف صادراتي
توسعه و تثبیت حضور در بازارهای بین المللی از طریق تحلیل بازار، بهبود کیفیت، خدمات صادراتی و افزایش رقابت پذیری محصولات
تأمين به موقع كنسانتره مس مورد نياز خطوط توليد
برنامه ریزی دقیق برای تأمین خوراك کارخانه‌های ذوب با تمرکز بر کاهش ریسک توقف تولید
عرضه كنسانتره مازاد بر مصرف كارخانجات ذوب در بازارهاي داخلي و خارجي
بهره گیری از فرصت‌های بازار برای فروش بهینه موجودی مازاد و خلق ارزش افزوده برای شرکت
تأمين كامل نيازهاي توليدكنندگان داخلي از طريق بورس كالا
پاسخگویی به تقاضای بازار داخل در چارچوب مقررات و شفاف سازی روند فروش از طریق بورس کالا
ادامه اقدامات در زمينه يکپارچه سازي و مکانيزه نمودن سيستم‌هاي فروش
ارتقاء سامانه‌های فروش به منظور افزایش بهره وری، شفافیت و تسهیل فرآیندهای معاملاتی

3- توسعه

اهم پروژه‌ها و طرح‌های توسعه قابل راه اندازی در سال 1404:

احداث کارخانه آهک 2 اهر
کارخانه مفتول 8 میلیمتری مس با ظرفیت 130 هزار تن در سال
احداث یک نیروگاه گازی 42 مگاواتی
احداث یک نیروگاه گازی 183 مگاواتی
پروژه احداث استادیوم ده هزار نفری در شهرستان شهربابک
پروژه احداث کارخانه آهک خاتون آباد
کارخانه فلوتاسیون سرباره خاتون آباد با ظرفیت 36 هزار تن کنسانتره مس در سال
پروژه انتقال آب خلیج فارس تا مجتمع مس درآلو
تصفیه خانه پساب سرچشمه و خاتون آباد

4- مشاركت و سرمايه گذاري‌ها

استراتژی شرکت ملی صنایع مس ایران در حوزه سرمایه گذاری، بر مبنای تمرکز بر پروژه‌های خود توسعه‌ای با ریسک پایین، بازدهی بالا و همراستا با اهداف کلان افزایش ظرفیت تولید تعریف شده است. در این راستا، شرکت در اجرای طرح‌های توسعه‌ای مرتبط با استخراج، فرآوری و بهره برداری از ذخایر مس و فلزات همراه (مولیبدن، طلا، نقره و…)، نقش سرمایه گذار اصلی و راهبر پروژه‌ها را ایفا می‌نماید.

در کنار توسعه درونزا، شرکت با رویکردی فعال در جذب مشارکت‌های بخش خصوصی داخلی و سرمایه گذاران معتبر خارجی در اجرای برخی از پروژه‌های اولویت دار، استقبال کرده و چارچوب‌هایی برای مشارکت هوشمندانه و هدفمند طراحی نموده است. این سیاست به منظور تقویت منابع مالی، انتقال فناوری و تسریع اجرای پروژه‌ها اتخاذ شده است.

اهداف كليدي در حوزه سرمايه گذاري و مشاركت

افزایش ظرفیت تولید کاتد مس و فلزات همراه
کسب جایگاه برتر در رده بندی جهانی تولیدکنندگان مس
به کارگیری مدل‌های متنوع تأمین مالی و جذب سرمایه
ارتقای بهره وری اقتصادی پروژه‌ها از طریق مشارکت‌های سازنده